Mahak toshi

Nazariyalar erib ketadi. Ortda qaltirayotgan odam qoladi.

Mahak toshi. Sinov toshi. Haqiqatni soxtadan ajratuvchi tosh. Qora, biroz g‘adir-budur. Ishi haqiqatni yuzaga chiqarish.

Zargar oltin taqinchoqni oladi. Uni mahak toshiga ishqaydi. Tosh yuzasida ingichka iz qoladi. Metallning imzosi. So‘ngra zargar kislota tomizadi. Va kutadi. Agar oltin haqiqiy bo‘lsa, kislota unga ta’sir qilolmaydi. Iz yorqinligicha qoladi, rangi o‘zgarmaydi. Oltin bardosh beradi. Ammo soxta bo‘lsa, kislota uni yemirib yuboradi. Iz xiralashadi, rangi o‘zgaradi, yo‘qoladi. Yolg‘on fosh bo‘ladi.

Ikki uzukni tasavvur qiling. Tashqaridan bir xil. Yaltiroq. Keyin mahak toshi. So‘ngra kislota. Va haqiqat yuzaga chiqadi.

Hayot ham bir mahak toshidir. Ulkan qora tosh. Barchamiz uning ustida ishqalanamiz. Iz qoldiramiz. Keyin esa hayotning kislotalari keladi: Qiyinchilik. Yo‘qotish. Kasallik. Yo‘qchilik. O‘lim.

Omon-omon zamonlarda hammasi yaxshi. Va’da berish oson. Sadoqat ko‘rsatish arzon. Da’vo qilish oddiy. Chunki hali mahak zamoni kelmadi…

Keyin keladi. Nazariyalar erib ketadi. Ortda qaltirayotgan odam qoladi. Uyqusiz, pushaymon.

Quyoshli kunlarda hamma oshiq bo‘lishi mumkin. Issiq, qulay, momiq. Keyin bulut cho‘kadi. Sovuq, noqulay, qattiq. Ishsiz, kasal, so‘lgan, sevgisiz.

Yigirma yil, o‘ttiz yil, qirq yil. Ishqalanish. Kislota. Porlash… Yana porlash.

Mahak toshi hissiyotga berilmaydi. Kechirmaydi. Bahonani qabul qilmaydi. Faqat sinaydi. “Niyatim yaxshi edi”, desang parvo qilmaydi. “Qiyin edi”, desang, tinglamaydi. “Men ham oltinman! Qara, qanday yaltirayapman!”, desang ishonmaydi, javob bermaydi.

Qutulishning bitta yo‘li bor. Oltin bo‘lish, haqiqiy bo‘lish. Har nuqtada rost.

Javharni anglasang. O‘zingni, to‘zingni anglasang. Shaxsiy qiyomating, Qiyomatdan oldin sodir bo‘lsa… Ne go‘zal!

Abdukarim Mirzayev kundaliklaridan

Alberto Jakometti | “Qafas”, 1950-yil | Bronza | 12.7×2.5×7 cm