Oyna

“Seni boshqalarda bezovta qilgan har bir narsa, aslida o‘z ichingda yashiringan, ammo yuzlashishdan qo‘rqqan bir bo‘lagingdir”.

Dunyoning eng buyuk super kuchi nima? Ko‘rinmaslik emas. Uchish emas. Ta’sirlanmaslik.

Shunday insonlar bor. Xaosning qoq o‘rtasida xuddi toshdek turadilar. Xiyonat qilishsa kulib qo‘yishadi. Tuhmat qilishsa o‘tib ketishadi. Orqasidan gapirishsa eshitmaydilar ham.

Ayrimlar bitta xabar bilan yiqiladi. Birgina nigoh bilan. Rahbarning birgina jumlasi bilan. Kunlab uxlayolmaydi.

Bu farqning sababi tarbiyami, xulqmi, genetikami, qalin terimi?

Hech qaysisi. Sir — Yungning oyna tamoyilida yashiringan.

“Seni boshqalarda bezovta qilgan har bir narsa, aslida o‘z ichingda yashiringan, ammo yuzlashishdan qo‘rqqan bir bo‘lagingdir”.

To‘xta. Qayta o‘qi.

O‘sha toqat qilib bo‘lmas xudbin do‘st? Balki seni yillar davomida bostirib kelgan “o‘zini birinchi o‘ringa qo‘yish” istagingdir. O‘sha kibrli boshqaruvchi? Balki ichingdagi ezilganlik hissining natijasidir. O‘sha yolg‘onchi tanish? Balki o‘z kichik yolg‘onlaring bilan yuzlashishdan qochishingdir.

Tashqari faqat tepki. O‘q har doim ichkaridan otiladi.

Yillar davomida tashqi dunyoni ayblaymiz. “U menga hurmatsizlik qildi”. “Bu menga nohaqlik qildi”. Qurbon rolini o‘ynash qulay. Dushman tashqarida emas. Dushman ichkarida. Va biz har doim ham uni ko‘rishni istamayapmiz.

Kimdir seni asabiylashtira olayotgan bo‘lsa — demak, sening ustingda hukmi bor. O‘sha kuchni unga kim berdi? Sen. Chunki o‘z qadriga ishonchi bo‘lmagan inson, boshqalarning uni ta’riflashiga izn beradi. “Men kimman?” degan savolning javobini tashqaridan qidiradi. Tashqari esa shafqatsizdir.

Haqiqiy erkinlik hissiy “shimgich” (gubka) bo‘lishni to‘xtatgan oningda boshlanadi. Kimdir senga zaharli so‘z uloqtirdi. Shimib olma. Shunchaki kuzat. “Bu uning zahri, meniki emas” de.

Haqorat — sen qabul qilmaguningcha — egasining qo‘lida portlaydigan bombadir. Qo‘y, portlasin. O‘z qo‘lida portlasin.

Kim bo‘lishni tanlagan bo‘lsak, ertami-kechmi o‘shanga aylanamiz. O‘tmishing ham, travmalaring ham bir ma’lumot. Ma’lumot bu taqdir degani emas. Ma’lumotni qabul qilish yoki qilmaslik sening qo‘lingda.

Kimdir seni “omadsiz” degan bo‘lsa, bu uning bir qarashi. Sening haqiqating emas. O‘qituvching seni “iqtidorsiz” degan bo‘lsa, bu undagi fahmning chegarasi. Sening chegarang emas. Odamlar senga “kech qolding” deyayotgan bo‘lishsa, bu ularning soati. Sening soating emas.

Tashqaridagi urush aslo tugamaydi. Odamlar gapiradi. Tanqid qiladi. Hukm etadi. Nohaqlik qiladi. Bu o‘zgarmaydi.

O‘zgarishi mumkin bo‘lgan yagona narsa bizmiz. Ichkaridagi qal’ani mustahkamla. Devorlarni qalinlashtir. Xandaqni chuqurroq qaz.

Keyin Yungning oynasiga qara. Ichingdagi soya bilan tanish. U bilan qo‘l berib ko‘rish. “Seni ko‘ryapman” de.

Faqat o‘shandagina tashqaridagi hech narsa seni silkita olmaydi. Yashirinma, qochma, qo‘rqma.

Abdukarim Mirzayev kundaliklaridan

Pablo Picasso — “Girl Before a Mirror” (Oyna oldidagi qiz, 1932)